Lijdend onder de gevolgen van financiële crises en door de gebeurtenissen in de diverse Arabische landen, wordt nu ook in de rest van de wereld het volk wakker. Zonder hier een discussie te willen starten over de verdeling van het geld en de buitensporige verhoudingen tussen arm en rijk, zie ik in Occupy Whatever-acties de eerste stap die door de bevolking zelf wordt gezet, om de kloof tussen burger en politiek te dichten. Wanneer je immers vecht om het sociale welzijn beter te verdelen, is het belangrijkste wapen dat je in handen kunt krijgen ‘De Politiek’. Door te protesteren, door je stem te laten horen bedrijf je immers al politiek.

Van Amerika, via Azië en Europa, het protest tegen de banken klinkt over de hele wereld, hoewel het doel van deze protesten, van land tot land verschillend kan zijn. In Madrid werd in juli geprotesteerd tegen de jeugdwerkloosheid, in Iraël vervolgens tegen de huisuitzettingen vanwege te dure huizen. Deze protestacties waren voor Amerikaanse liberals (voor Amerikanen zijn liberalen nog net geen communisten) de aanleiding voor Occupy Wallstreet. Hiermee werd een kiem gelegd voor andere acties die uiteindelijk hebben geleid tot deze wereldwijde protestdag.

In Amsterdam werd tegen alles geprotesteerd en lag de schuld bij iedereen. De banken (“ natio­na­li­seer de Nederlandse Bank, geef ons onze bank terug!”), de industrie (“geen winsten, maar werk!”) en de politiek (“de paraplu van de macht”). Maar waarop ik hoopte, gebeurde niet. Het was niet een brede doorsnede van de Nederlandse bevolking die op het Beursplein stond. Om de organisatoren heen, die door de microfoons de schuld gaven aan o.a. de politiek, droegen actievoerders socialistische spreuken en zwaaide men met rode vlaggen en een vlag met Che Guevara, alsof socialisme geen politiek is. Dit in tegenstelling tot Duitsland waar de actievoerders steun ondervonden uit de zowel de linkse hoek als uit de gelederen van de CDU, een soort Duits CDA. 

Toch ben ik blij erbij geweest te zijn, net zoals meer dan een miljoen andere mensen, die ergens in de wereld iets bezet hielden omdat het anders moet. Blij omdat ik toch de hoop gekregen heb, dat er volgende keer geen duizend, maar tweeduizend mensen staan. Omdat ik hoop, dat volgende keer borden die een bepaalde politieke kleur propageren, vervangen zullen zijn door leuzen als: “geen dogma’s maar doelen” of “wie schreeuwen wil moet stemmen”.

Ik ben blij dat ik eventjes Amsterdam heb bezet. Heel Amsterdam? Nee, alleen een klein pleintje dat ingesloten ligt tussen de Beurs van Berlage en de Bijenkorf; tussen Euronext en een tramlijn. En even hoopte ik dat we één van de aanwezige zangers zouden vastbinden aan een lichtmast, om daarna gezellig, met z’n allen, everzwijn te eten, midden op het plein.

In Nederland zijn momenteel een aantal gemeentes waar actief gebruik gemaakt wordt van Burgernet. Hoe dit werkt staat ook duidelijk op de pagina “Burgernetdeelnemers krijgen een ingesproken bericht via de (mobiele) telefoon of een tekstbericht per SMS met het verzoek uit te kijken naar een duidelijk omschreven persoon of voertuig.”  Hoe een persoon duidelijk wordt omschreven, wordt in een successtory op de site vermeldt: “Signalement: man, 35-45 jaar, zwart krullend haar, ¾ leren zwarte jas, Spijkerbroek.” Wie over de Amsterdamse Dappermarkt of Albert Cuypmarkt loopt, heeft binnen vijf minuten de eerste tien verdachten al gevonden die aan deze omschrijving voldoen. De site gaat verder met het aanprijzen van dit unieke samenwerkings­verband, want moeilijk is het niet. Het kan “gewoon vanuit de eigen woning, op straat of vanaf de werkplek”. Alleen het woord ‘gezellig’ mist nog.

Met het op 29 september genomen raadsbesluit, kan ook de Purmerender binnenkort gezellig een avondje burgernetten. Eerst via de kliklijn een meldinkje plaatsen om vervolgens in opdracht van burgernet de opsporing te verzorgen. Sommige tegenstanders van burgernet zijn bang dat er een soort burgerwacht zal ontstaan. Deze angst is ongegrond, burgernet is immers geheel anoniem. Niemand weet, wie nog meer actief zijn om de wijk veiliger te maken. Met een beetje geluk zijn ook de buren naast u en tegenover u aangesloten, maar zeker weten doet u dit natuurlijk niet. Het blijft dus uitkijken.

Burgernetten is vrijwilligerswerk. Anders dan de echte politieinformant op de tv, krijgt de burgerinformant geen geld voor een, in het burgernet verstrikte, boef. Burgerinformanten krijgen wel bepaalde voorinformatie. Burgernet biedt immers  “de mogelijkheid om naast opsporing ook te informeren over veiligheidssituaties of u te alarmeren indien zich een vervelend voorval voordoet”. Zo krijgt u “informatie over een stoomstoring in uw buurt of een waarschuwing voor een grote brand waar u hinder van kunt ondervinden”. Dat is voor iedere burgerinformant natuurlijk een grote winst. Wanneer ‘s avonds de lichten in het huis allemaal uitgaan, hoeft de burgernetter er niet meer aan te twijfelen of dit door een stroomstoring komt. Ook krijgt de burgerinformant als eerste te horen dat bij een grote brand alle ramen en deuren gesloten moeten worden.

Maar wat kunt u met deze informatie? Eigenlijk niets, want de burgerinformant heeft geen geel fluoriserend Burgernetvestje, zelfs geen button om op te spelden. Als informant van de politie wil men immers anoniem blijven.

Wie 40-45 jaar geleden gezegd zou hebben dat Nederlanders in 1994 verplicht worden om, onder bepaalde omstandigheden, een identiteitsbewijs te tonen, zou voor gek worden verklaard. Toch kon minister Donner in 2005 zelfs de identificatieplicht verscherpen en zonder veel tegengas, door de kamer jagen. Wie in 1984 dacht dat George Orwell met zijn boek 1984 er helemaal naast zat, heeft vorig jaar nog kunnen zien hoe de Purmerendse raad cultuuronderwijs opoffert aan cameratoezicht. Die gene die nu de vrees uitspreekt dat burgerinformanten in de toekomst ook actief ingezet zullen worden om informatie op eigen initiatief aan de politie of andere overheden door te spelen, wordt als een soort doemdenker neergezet. Ga je echter na wat er van dat doemdenken in de 20ste eeuw tot op heden is uitgekomen, zul je beseffen dat een doemdenkerhet zelfde is als wat men tegenwoordig een visionair zou noemen.

Twee weken voordat de bouw van de Berlijnse muur, vijftig jaar geleden, werd herdacht, liep ik voor het eerst van mijn leven onder het Brandenburger Tor door. Hoewel ik Berlijn vaker had bezocht, was dit de derde keer dat ik deze poort zag. De eerste keer was vanuit Oost-Berlijn. Voor de poort stonden soldaten van de Volksarmee, het leger van de voormalige DDR, en als je onder de poort door keek, zag je de muur, de grens tussen Oost- en West-Duitsland. De tweede keer zag ik de poort vanuit het westen. Dat ging niet zomaar, want de muur die je vanuit het oosten onder de poort door zag, verhinderde het zicht dusdanig dat je eerst een verhoging op moest om over de muur heen te kijken. Nu kon je, na meerdere uren omrijden, met inbegrip van het lange wachten aan de grens, zien waar je twee honderd meter verder in het oosten had gestaan. De derde keer dat ik de muur zag, was daags na de val van de muur. Er onderdoor lopen kon nog niet, maar wel erlangs. De opening die men in de muur had gemaakt was weliswaar afgeschermd met een houten schutting waarvoor een paar soldaten stonden, maar die lieten iedereen ongehinderd van west naar oost en terug lopen. Met een gemengd gevoel passeerde ik de grens. Wat als de val weer dicht zou klappen en wat als de muur voor altijd open zou blijven?

Vijftig jaar na dat de muur gebouwd is en tweeëntwintig jaar nadat hij is gevallen loop ik eindelijk onder het Brandenburger Tor door en met mij tientallen en voor mij waarschijnlijk al miljoenen anderen. En met een gemengd gevoel loop ik onder deze monumentale poort. Wij weten hoe het is verlopen nu de muur is gevallen, maar wat als de val weer was dicht geklapt? In een onderzoek, gepubliceerd in het Halberstadter Volksstimme, zegt 47 % van de Berlijnse bevolking achteraf begrip te hebben voor de bouw van de muur. Nu zou je kunnen stellen dat dit percentage alleen uit Oost-Berlijners bestaat, maar dat zou betekenen dat de muur nooit had hoeven vallen. Hierdoor kun je alleen maar concluderen dat ook een deel van de West-Berlijners begrip heeft gekregen voor de bouw van de muur.

De muur was de afgelopen dagen het thema van gesprek in de pers en aan de borreltafel en met de muur ook de voormalige DDR. De pers verhaalt van herdenkingsbijeenkomsten en de politieke gevolgen van, door en na de bouw van de muur. Aan de borreltafel overheersen de economische gevolgen en de meer goede dan slechte herinneringen. De werkeloosheid is hoog, “dat was toen wel anders, toen werd er voor gezorgd dat je werk had” en zij die werk hebben moeten zuinig leven. Buiten de steden zorgt iedereen voor iedereen. De een weet waar je goedkoop tomaten van de boer kan krijgen, “die nog naar tomaat smaken, een nog in de DDR ontwikkeld ras”, de ander weet waar je het beste brood kunt krijgen, “dat nog smaakt zoals toen in de DDR, gemaakt van zuurdesem en niet van die fabrieksmengsels”. Als ik mijn eerste oogst pruimen beschikbaar stel, bakt de buurvrouw er pruimentaart van, voor de hele buurt. Tijdens onze gesprekken wordt Oost-Duits bier gedronken en rookt men Russische sigaretten.

Dit en meer speelt door mijn hoofd bij iedere stap die ik op de voormalige grenslijn maak. Na tweeëntwintig jaar is dit deel van Duitsland nog steeds in opbouw, steden en dorpen zijn grotendeels gerenoveerd, maar buiten de stadscentra beginnen de eerste gerenoveerde huizen al weer af te takelen. De panden die nog niet gerenoveerd zijn, verpauperen of staan te koop en/of op instorten, bij gebrek aan geld voor onderhoud. Een historische stad als Quedlinburg dreigt hierdoor haar Werelderfgoed-status kwijt te raken. Mij is gevraagd of ik niet kan bemiddelen in de verkoop van een door de overheid bestuurd kuur-centrum. De miljoenenverliezen die de gemeente jaarlijks moet aanvullen, drukken te zwaar op de gemeentelijke begroting waardoor het werelderfgoed niet onderhouden kan worden.

Soms denk ik dat, wanneer je iedere Oost-Duitser die het zou willen één steen zou geven, er gisteren weer twee muren zouden staan. Zou je dan iedere tegenstander van de muur een sloophamer geven, zal uiteindelijk toch nog één muur overblijven. Met deze overpeinzingen ben ik inmiddels aan de over van de Spree beland, de rivier die door Berlijn loopt en een deel van de grens uitmaakt. Op een billboard staat een foto van de muur op die locatie met daarop de tekst: “Hoe goed dat het voorbij is”, ik maak een foto zoals het er nu uit ziet. In mijn gedachten klinkt het lied ‘Alleen de vogels vliegen van Oost- naar West-Berlijn’ en zie een ouder echtpaar, genietend van het mooie weer, in vrijheid de rivier oversteken.

Nu valt het voortgezet onderwijs niet onder de bevoegdheid van de raad. Als gemeente ben je er alleen voor de stenen en natuurlijk ben je verantwoordelijk voor het handhaven van de leerplicht. Maar als volksvertegenwoordiger ben je wel verantwoordelijk voor een voldoende en gedegen onderwijsaanbod. Wie echter probeert uit te vinden of deze geruchten een kern van waarheid hadden, wordt geconfronteerd met een opmerkelijk verschijnsel. Er bleek plotseling niemand te zijn die klachten had en zij die eerder klachten hadden uitgesproken, waren niet meer voor commentaar bereikbaar. De oorzaak hiervan was alleen bij de docenten te achterhalen. De voorzitter van bestuur, mevrouw Kroese, had de raad al eerder laten weten dat “de vrijheid van meningsuiting ophoud waar de loyaliteit naar de werkgever begint”. Of op zijn Hollands gezegd: “Wie hier werkt heeft z’n bek te houden”. Niet vreemd dus dat wij de deksel op ons neus kregen toen wij aan een lid van de medezeggenschapsraad informatie vroegen. Als antwoord kregen wij te horen dat we ons beter met onze eigen zaken konden bemoeien.

Vandaag staat het in de krant. Eindelijk zijn ouders en leerlingen de straat op gegaan en komt er een duidelijk protest. Ook zij wilden weten of alle indianenverhalen waar zijn en in de krant geeft de voorzitter van de medezeggenschapsraad toe dat het geval is. Via sociale media hebben ouders en leerlingen zich verzamelt om hun stem te laten horen. Krijgen wij nu net voor de zomervakantie nog een PSG-lente?

De ontgoocheling was groot toen ik ontdekte dat die eerste meiweken de zon had geschenen. Een helder blauwe hemel met schapenwolkjes waartegen een Geschwader bommenwerpers afstak terwijl laarzen door lentegroene weiden marcheerden tussen de margrietjes en paardenbloemen. Voor mij, als kind, was de combinatie oorlog en mooi weer een onbegrijpelijke. Naar wat ik van die oorlog hoorde, ik ben 15 jaar na het einde van de oorlog geboren, kon het niet anders dan dat het hele land in rouw was gedompeld en het maakte allemaal een diepe indruk op mij.

Toch vond ik 4 mei een rotdag. De manisch depressieve tendens van dodenherdenking gevolgd door bevrijdingsdag kon ik ook niet goed begrijpen. Het land was somber, de mensen waren somber en, in mijn gedachte was ook het weer steeds somber en op de tv waren op de toenmalige zenders Hilversum 1 en 2 alleen maar sombere programma’s. Daar werd je als kind niet gelukkig van. Bovendien hadden we Vietnam en ‘Nixon moordenaar’ en dronk ik demonstratief geen Cola.

De waarde van 4 mei is pas later in mij opgekomen. Met het toenemende besef van mooi weer in oorlogsdagen. Na het lezen van kranten uit de oorlog, waar de verhouding van oorlogsnieuws en ander nieuws niet veel anders is dan nu. Waar vacatures in stonden, reclames voor Persil. Waarin nieuwe bioscoopfilms werden gerecenseerd en de nieuwste voorjaarsmode werd beschreven. Dat het leven zo normaal mogelijk door ging in die oorlogsdagen was voor mij net zo onbegrijpelijk als dat het ook mooi weer kan zijn als er oorlog is.

Vorige maand hoorde ik iemand zeggen dat die dodenherdenking steeds minder betekent naar gelang het aantal mensen dat de oorlog heeft mee gemaakt ook steeds minder wordt of omdat er bevolkingsgroepen zijn die niets met die tweede wereld oorlog te maken hebben. Zelf ben ik van mening dat de tweede wereldoorlog, die zijn littekens heeft achter gelaten in ons landschap en in onze cultuur, een wezenlijk bestanddeel is van wie wij als Nederlanders zijn. Nog steeds bepaalt de tweede wereldoorlog mede hoe wij ons opstellen jegens buitenlanders. Het bepaalt onze houding ten opzichte van vredesmissies. En net zo als het mooi weer kan zijn in oorlogstijd kan de tweede wereldoorlog symbool staan voor alle oorlogen, maar nooit kunnen alle oorlogen de ergste oorlog uit onze moderne geschiedenis vervangen.

De burgemeester schudt hier en daar een handje en neemt plaats
naast een charmante jonge dame in een kokerrok en op naaldhakken.
Zag de hele politiek er maar zo uit, dacht een man op de publieke tribune.
Hij kijkt even om naar de vrouw, die naast hem zit en nog een stukje
van de avondmaaltijd, uit haar snor wrijft.

Terwijl de leefbaarheid van partij wisselt en Ton, inmiddels Trots haar standpunt
onparlementair ventileert, snapt niemand, behalve de socialisten, die van mening zijn
dat behalve zij, toch niemand het snapt,
hoe de democraten met z’n drieën binnen de spreektijd blijven terwijl zij vroeger,
als eenmansfractie, niet eens aan een uur genoeg hadden.
Ach vroeger, zie je een oud raadslid en oud een wethouder denken
die samen de PurmerendsE parlementaire journalistiek vormen.
Vroeger had je tenminste nog gevulde koeken.

levert op de politiek
zonder de kloof te dichten
die je alleen maar kunt zien
wanner je de inhoud mist

omdat deze door nevelen wordt omhuld
waardoor je uitzicht wordt vertroebeld
op een toekomst die je had kunnen delen
met hen die anders denken

voel jij je wederom belazerd
omdat hij die je hebt gekozen
voordat je er erg in hebt
van kleur verschiet.

Op de afdelingen zaten de bewoners op ons te wachten. Een man reageerde geërgerd toen ik de radio uit deed, zíjn radio uit deed. Ik kreeg een brok in mijn keel, mijn vader had zo kunnen reageren. De muziek bracht vrolijkheid. Sommige bewoners dansten, sommige zongen mee. Een man die leek te slapen, tikte met zijn voet het ritme en het personeel liep in polonaise door de zaal. Zo gingen we van afdeling naar afdeling, ook naar de afdeling waar mijn vader zijn laatste maanden verbleef. Ik zag nog bekende gezichten, de vrouw die steeds zat te vloeken en de man die volgens mijn vader niet kon biljarten. Van hun kant geen blijk van herkenning, maar wel een glimlach en een applaus.

Aan het einde van de ochtend liepen we langs het bewonerscafé weer naar buiten. Ik keek nog even naar het tafeltje waar mijn vader na het gesprek met de geriater mijn moeder plotseling met een krachtige blik aankeek. “Tine” zei hij en liet een kort moment van rust vallen, “het is erger dan ik dacht. Ik moet hier blijven, ik kom hier niet meer uit.”

Ik liep met de band de schuifdeuren door naar buiten. De zon scheen en in de bomen hoorde je de vogels. Op een bankje zat een man zijn sigaretje te roken en wij stapten in de auto op weg naar het volgende verpleeghuis.

Hyves en Facebook leken een betere oplossing. Af en toe een blogje en soms een kort zinnetje en een fotootje, maar ook dat werd ingehaald door Twitter, waar je op de seconde kon lezen wat mensen dachten en deden, dachten wat ze deden of deden wat ze dachten te moeten doen. Dit was dé berichtgeving van deze tijd: kort, snel en ook weer zo vervlogen. “Heftige discussie in de raad, partij X aan het wankelen.” “Schandaal in ochtendblad, had dit eerder verwacht.” Maar ook: “Jet is jarig, zou het bier koud staan?” of “Poes gejongd, maar waarom in mijn kast?” Erg persoonlijk, snel en informatief. Maar als ik mij een aantal ochtenden in de file zit te ergeren over de verkeerssituatie in mijn gemeente en vooruit kijkt op de fractievergadering van die avond, word je toch weer met je billen in je autostoel geplaatst wanneer er een tweet langs komt van een landelijk of Europees politicus die op weg is om een crisis te beslechten.

Langzamerhand dreig ik meer en meer de tweets te laten liggen en naar Facebook af te dwalen. Even reageren op een fotootje van de een en een opmerking van een ander. Zelf even een fotootje plaatsen of iets leuks delen. Maar nu in in mijn vakantie af en toe wat foto’s op Facebook plaats, vraag ik mij af of iemand er nu echt op wacht om mijn vakantie dagelijks op zijn pagina te krijgen. Waar ligt de grens en hoeveel van deze privé onzin kan een ander verdragen zonder er zelf om te vragen?